Je kunt een tafelblad bedekken en een doos vullen. Wie daarvoor dezelfde eenheid gebruikt, krijgt vroeg of laat een bijzonder verhuisplan. Vierkante meters en kubieke meters doen verschillend werk. De figuur uit Insulae VMBO KGT maakt dat verschil zichtbaar.
Laat leerlingen eerst vertellen wat ze met een voorwerp willen doen. Een vlak bedekken vraagt om oppervlakte. De inhoud van een ruimtelijk voorwerp bepalen vraagt om volume. De woorden helpen om te kiezen voordat er een formule op papier staat.
Daarna kunnen de eenheden aansluiten. Een oppervlakte heeft twee lengtematen in de berekening; een volume kan drie lengtematen bevatten. De tweede en derde macht in de eenheid zijn dus meer dan nette versiering boven een letter.
Bedek bij een antwoord eerst het getal en laat alleen de eenheid staan. Vraag welke grootheid ermee is bepaald en of die bij de vraag past. Laat daarna het getal weer zien: is de grootte ook aannemelijk? Zo controleren leerlingen de betekenis én de uitkomst. Een tafelblad van drie kubieke meter verdient minstens een tweede blik.
Dat werkt ook bij een voorbeeld uit Phys-PRO: met 6,02 V en 0,298 A wordt een weerstand berekend. De uitkomst 20,2 Ω zegt welke grootheid is bepaald. Zonder eenheid blijft vooral een getal over dat zich nergens aan heeft voorgesteld.
Een vergelijkbare controle is bij scheikunde mogelijk. In Chem-EX ontstaat zuurstof bij de ontleding van waterstofperoxide. Gas kan uit een open opstelling verdwijnen, maar het blijft onderdeel van de producten die je bij massabehoud meetelt. De vraag is welke stoffen en welke delen van de opstelling je in je vergelijking opneemt.
Voor het vmbo zijn er Insulae VMBO KGT en BK. Het afgebeelde fragment komt uit KGT en biedt een eenvoudige aanleiding om grootheid, voorstelling en eenheid samen te bespreken.
Laat leerlingen tot slot één fout antwoord repareren zonder opnieuw te rekenen. Soms zit het probleem niet in de som, maar in de plek waar het antwoord wil wonen.
Wil je materiaal vergelijken vanuit de meetstappen van jouw leerlingen? Bekijk Insulae VMBO KGT en BK. Je vindt er productinformatie en de mogelijkheden om materiaal te bekijken of aan te vragen.
